مابل ماتیز (Mabel Matiz)، خواننده شناخته‌شده موسیقی ترکیه، در ارتباط با پرونده موزیک‌ویدیوی آهنگ «ها لیلیم» (Ha Leylim) پس از احضار و ادای توضیحات، با قرار نظارت قضایی آزاد شد. این پرونده در چارچوب تحقیقی با عنوان «مستهجن بودن» درباره محتوای این ویدیو تشکیل شده و همچنان در جریان است.

در حالی که این موضوع به‌شدت مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته، مابل ماتیز در دفاعیات خود صراحتاً اتهام «مستهجن بودن» را نپذیرفته و تأکید کرده که «ها لیلیم» اثری هنری است و هیچ صحنه یا اشاره مستهجنی در آن وجود ندارد.

توضیحات مابل ماتیز در دادسرا

مابل ماتیز در متن دفاعیه‌ای که در دادسرا ارائه کرده، ابتدا به نحوه حضورش در برابر مقام قضایی اشاره کرده و گفته است: «من بنا به احضار شما به دادسرای جمهوری آمدم. اتهام واردشده به خودم و محتوای پرونده را فهمیدم. می‌خواهم دفاعیاتم را همراه با وکلایم، دیلک گورسان کوچوک‌اسو (Dilek Gürsan Köçükasu) و افسون تورکر (Efsun Türker) ارائه دهم.»

او با رد اتهام مطرح‌شده، بار دیگر تأکید کرده که در این موزیک‌ویدیو «هیچ صحنه، تصویر یا ارجاعی» که بتوان آن را مستهجن دانست وجود ندارد و نگاه او به «ها لیلیم» صرفاً به‌عنوان یک اثر هنری است که بر پایه روایت عشق شکل گرفته است.

داستان شکل‌گیری «ها لیلیم»

مابل ماتیز در ادامه دفاعیاتش به روند خلق این اثر نیز پرداخته است. به گفته او، ترانه و موسیقی آهنگ «ها لیلیم» که در تاریخ ۱۰ اوت ۲۰۲۶ از طریق حساب کاربری «مابل ماتیز» در پلتفرم یوتیوب (YouTube) منتشر شد، کاملاً متعلق به خود اوست و هیچ شخص دیگری در بخش ترانه و ملودی در آن نقشی نداشته است.

او توضیح داده است که حدود دو سال پیش این آهنگ را نوشته و هدفش از ابتدا، بیان و روایت عشق بوده است. از نگاه او، «ها لیلیم» نه یک اثر جنجالی، بلکه قطعه‌ای ریتمیک و پرتحرک است که بر بستر یک داستان عاشقانه شکل گرفته است.

ایده موزیک‌ویدیو و همکاری با سینان تونجای

بخش دیگری از توضیحات مابل ماتیز به شکل‌گیری ایده و ظاهر بصری موزیک‌ویدیو اختصاص دارد. او می‌گوید داستانی که مبنای موزیک‌ویدیو قرار گرفت، همراه با کارگردان سینان تونجای (Sinan Tuncay) آماده شده و هدف اصلی، بازآفرینی فضایی شبیه عروسی‌های منطقه تراکیا بوده است؛ فضایی شلوغ، شاد و سرشار از رقص، مطابق با ضرباهنگ پرتحرک آهنگ.

به گفته این هنرمند، حساب یوتیوبی که ویدیو از آن منتشر شده، متعلق به خود اوست و شخصاً این ویدیو را از همان حساب منتشر کرده است. او تأکید کرده که به جز خودش و سینان تونجای، فرد دیگری در شکل‌گیری این ویدیو نقشی نداشته است.

دفاع از سازوکار تولید و مالکیت اثر

این خواننده در بخش دیگری از دفاعیاتش تأکید کرده که خودِ او تهیه‌کننده این اثر است و ساختار تولید «ها لیلیم» کاملاً مشخص و شفاف بوده است. او با اشاره به شرکت مستقل ضبط موسیقی خود گفت که «پوز رکوردز» (Pose Records) را در سال ۲۰۱۹ تأسیس کرده و این شرکت به‌عنوان تولیدکننده در بخش اطلاعات ویدیو ثبت شده است.

مابل ماتیز توضیح داده است: «شرکت مستقل ضبط موسیقی پوز رکوردز که در سال ۲۰۱۹ تأسیس کردم، متعلق به خود من است و در بخش اطلاعات ویدیو نیز به عنوان شرکت تولیدکننده درج شده است. اثر من یک اثر هنری است. در این موزیک‌ویدیو هیچ صحنه، تصویر یا ارجاعی که به مستهجن بودن مربوط باشد، وجود ندارد.»

«نگاه دو مرد به هم جرم نیست»

مهم‌ترین بخش اظهارات مابل ماتیز به دفاع او از یکی از تصاویر بحث‌برانگیز موزیک‌ویدیو مربوط می‌شود؛ جایی که دو مرد رو‌به‌روی هم می‌رقصند و به هم نگاه می‌کنند. او معتقد است این تصویر، فارغ از هر برداشتی درباره نوع رابطه این دو شخصیت، نباید مصداق جرم تلقی شود.

او در این‌باره تصریح کرده است: «تصویری از نگاه کردن دو مرد به یکدیگر که در این موزیک‌ویدیو وجود دارد، فارغ از این که رابطه میان آن‌ها چه ماهیتی داشته باشد، مصداق جرم نیست. نگاه کردن دو انسان به یکدیگر یا رقصیدن رو‌به‌روی هم جرم نیست. آن‌ها ممکن است با عشق، با نفرت یا با دلخوری به هم نگاه کنند. همه این‌ها در حیطه هنر سینما و ادبیات قرار می‌گیرد و نباید جرم‌انگاری شود.»

اعتراض به برخورد «سیستماتیک» با آثار

مابل ماتیز در پایان دفاعیاتش تنها به این پرونده خاص اکتفا نکرد و به گفته خودش، به فضای کلی برخورد با آثارش نیز انتقاد کرد. او معتقد است شیوه مواجهه با تولیدات هنری‌اش منصفانه نیست و هویت شخصی او نباید مبنای تفسیرهای مجرمانه قرار بگیرد.

او گفته است: «نمی‌پذیرم که به صورت سیستماتیک از بسیاری از آثاری که خلق کرده‌ام، بر اساس هویت من معانی مجرمانه استخراج شود. این که مدام مجبور باشم آثارم را توضیح بدهم، بی‌انصافی است. صمیمانه و با فروتنی از خودم می‌پرسم که اگر همین آثار را هنرمند دیگری تولید کرده بود، آیا باز هم چنین تحقیقاتی آغاز می‌شد و همین تفسیرها مطرح می‌شد یا نه. اتهام‌های واردشده به خودم را قبول ندارم.»

پرونده‌ای در مرکز بحث آزادی هنری

پرونده موزیک‌ویدیوی «ها لیلیم» تنها یک دعوای حقوقی ساده نیست و بازتاب آن در رسانه‌ها، بحث‌های قدیمی‌تری را در فضای فرهنگی و سیاسی ترکیه زنده کرده است. واکنش و دفاعیه مابل ماتیز باعث شده بار دیگر پرسش‌هایی درباره مرزهای آزادی هنری، شیوه تفسیر آثار و نگاه نهادهای رسمی به بازنمایی روابط انسانی در آثار موسیقایی و تصویری مطرح شود.

در ادامه پوشش رسانه‌ای این پرونده، برخی تحلیل‌ها این ماجرا را در چارچوب کلی‌تر بحث آزادی بیان و هنر در «ترکیه‌ی پس از اردوعان و عدالت و توسعه» قرار می‌دهند؛ فضایی که هر حرکت هنری حساسیت‌برانگیز می‌تواند به موضوع تحقیق و پیگرد تبدیل شود و هنرمندان را در موقعیت دفاع مداوم از آثارشان بگذارد.

در چنین شرایطی، آزاد شدن مابل ماتیز با قرار نظارت قضایی از یک سو، و ادامه تحقیقات درباره «ها لیلیم» از سوی دیگر، نشان می‌دهد این پرونده همچنان باز است و بحث درباره حدود و ثغور آزادی در هنر پاپ ترکیه ادامه خواهد داشت.